ลักษณะประชากร  จังหวัดนครพนม ประกอบด้วยชน ๗  เผ่า ได้แก่ ไทยลาว  เผ่าผู้ไท  เผ่าไทยญ้อ(ญ้อ) เผ่าไทยโส้หรือไทยกะโซ่  เผ่าไทยกะเลิง ไทยข่า และเผ่าไทแสก นอกจากนี้ ยังมีชาวไทยเชื้อสายจีนและเวียดนามร่วมอาศัยอยู่  ทุกชนเผ่าและเชื้อชาติอาศัยอยู่ร่วมกันอย่างสมานฉันท์ ชนเผ่าต่าง ๆ มีความหวงแหนในศิลปวัฒนธรรมและขนบธรรมเนียมประเพณีของตนเอง เช่น ชนเผ่าผู้ไท อำเภอเรณูนคร ยังคงรักษาเอกลักษณ์ของตนเองไว้เป็นอย่างดี

๒) ศาสนา จังหวัดนครพนมมีวัดในพระพุทธศาสนา จำนวน ๗๕๗ วัด แบ่งเป็น วัด ๓๗๐ วัด สำนักสงฆ์ ๓๘๗ วัด และ ที่พักสงฆ์ ๓๑๗ แห่ง ประชากรส่วนใหญ่นับถือพุทธฟ๑) ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดนครพนม

๒) ศูนย์วัฒนธรรมอำเภอท่าอุเทน

๓) ศูนย์วัฒนธรรมอำเภอเรณูนคร

๔) ศูนย์วัฒนธรรมอำเภอธาตุพนม

๕) ศูนย์วัฒนธรรมอำเภอนาแก

๔) พื้นบ้าน  (การแสดงและการละเล่น)

– รำศรีโคตรบูรณ์  – รำหางนกยูง         – ฟ้อนผู้ไทเรณูนคร    – เซิ้งเมืองเว  – รำเบิ่งโขง   – รำบายศรี

– แสกเต้นสาก   – รำไทญ้อ         – รำบูชาพระธาตุพนม   – เซิ้งไหลเรือไฟ

๕) โบราณสถาน (ที่ขึ้นทะเบียนแล้ว)

๕.๑) องค์พระธาตุพนม วัดพระธาตุพนมวรมหาวิหาร อำเภอธาตุพนม

๕.๒) เนินดิน วัดธาตุน้อยศรีบุญเรือง ตำบลพระกลางทุ่ง อำเภอธาตุพนม

๕.๓) ศิลาจารึก วัดต้นเมืองไชยบุรี ตำบลไชยบุรี อำเภอท่าอุเทน

๕.๔) ศิลาจารึก วัดบ้านเหล่าหนาด (ร้าง) บ้านหนาด ตำบลบ้านกลาง

๕.๕) ศาลากลางจังหวัดนครพนมหลังเก่า

๕.๖) จวนผู้ว่าราชการจังหวัดนครพนมหลังเดิม

๕.๗) ศาลากลางจังหวัดนครพนมหลังเดิม (ปัจจุบันเป็นหอสมุดแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติฯ)

๖) ขนบธรรมเนียมประเพณี  จังหวัดนครพนมมีประเพณีส่วนใหญ่คล้ายคลึงกับจังหวัดอื่น ๆ ในภาคอีสาน คือ ประเพณีทำบุญตามช่วงฤดูกาลต่าง ๆ อาทิทำบุญเข้ากรรม (เดือนอ้าย)   ทำบุญคูนลาน (เดือนยี่) ทำบุญข้าวจี่ (เดือนสาม) ทำบุญกด เทศกาลประจำปี และบุญพระเวส (เดือนสี่)  ทำบุญสรงน้ำ และงานสงกรานต์  (เดือนห้า)  เป็นต้น ทั้งนี้โดยมีความมุ่งหมายเพื่อเป็นสิริมงคลและเพื่อความสมบูรณ์พูนสุขของท้องถิ่น และ ยังมีการจัดงานประเพณีที่สำคัญได้แก่ งานนมัสการพระธาตุพนม จัดขึ้นในช่วงวันเพ็ญเดือน ๓ ของทุกปี งานประเพณีไหลเรือไฟ ซึ่งจัดขึ้น ในช่วงวันออกพรรษาของทุกปี เป็นต้น

                        จังหวัดนครพนมมีจุดแข็งด้านการรักษาขนบประเพณีวัฒนธรรมท้องถิ่น  ซึ่งสามารถจัดเป็นเส้นทางการท่องเที่ยวและเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงประเพณีวัฒนธรรมที่สำคัญแห่งหนึ่งของประเทศ  แต่ยังขาดรูปแบบการจัดกิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงประเพณีวัฒนธรรมให้เป็นที่น่าสนใจแก่นักท่องเที่ยวให้มีความหลากหลายเพิ่มมากขึ้น